km $ °C kg
Minh họa toán học — ký hiệu tổng với các hình học
tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch

Quy tắc tam suất trực tuyến

Nhập ba giá trị đã biết — giá trị thứ tư sẽ được tính kèm giải thích cách làm.

Bạn đã bao nhiêu lần tìm kiếm cách tính quy tắc tam suất vì đã quên hết kiến thức thời đi học? Trang này sinh ra là để làm điều đó.

Tỉ lệ thuận: khi một đại lượng tăng, đại lượng kia cũng tăng theo cùng một tỉ lệ — làm nhiều giờ hơn nghĩa là kiếm được nhiều tiền hơn.

Nếu A tương ứng với B, thì C tương ứng với bao nhiêu?
5 : 100 = 8 : X
160
X = (100 × 8) ÷ 5

Tỉ lệ nghịch: khi một đại lượng tăng, đại lượng kia giảm theo tỉ lệ nghịch — nhiều công nhân hơn nghĩa là ít thời gian hơn để hoàn thành.

Nếu A người/đơn vị làm được B trong một khoảng thời gian nhất định, thì C làm được bao nhiêu?
4 công nhân → 6 giờ, 3 công nhân → X
8
X = (4 × 6) ÷ 3
⚠ Hãy xác nhận trường hợp của bạn thực sự là tỉ lệ thuận hay tỉ lệ nghịch — kết quả thay đổi rất nhiều giữa hai loại này.

Cách nhận biết tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch

Tỉ lệ thuận: hai đại lượng cùng tăng. Ví dụ: "5 ổ bánh mì giá 50.000 đồng, 8 ổ bánh mì giá bao nhiêu?" — nhiều bánh mì hơn = nhiều tiền hơn.

Tỉ lệ nghịch: một đại lượng tăng thì đại lượng kia giảm. Ví dụ: "4 công nhân hoàn thành một công việc trong 6 giờ, vậy 3 công nhân mất bao nhiêu giờ để hoàn thành công việc đó?" — ít công nhân hơn = nhiều thời gian hơn.

Câu hỏi thường gặp

Làm thế nào để tính quy tắc tam suất?

Trong tỉ lệ thuận, bạn nhân giá trị thứ hai với giá trị thứ ba rồi chia cho giá trị thứ nhất (D = B×C÷A). Trong tỉ lệ nghịch, bạn nhân giá trị thứ nhất với giá trị thứ hai rồi chia cho giá trị thứ ba (D = A×B÷C).

Sự khác biệt giữa tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch là gì?

Trong tỉ lệ thuận, hai đại lượng cùng tăng, trong tỉ lệ nghịch một đại lượng tăng thì đại lượng kia giảm (nhiều công nhân hơn = ít thời gian hơn cho cùng một công việc).

Khi nào dùng tỉ lệ thuận và khi nào dùng tỉ lệ nghịch?

Hãy tự hỏi: khi một giá trị tăng, kết quả có tăng theo không? Nếu có, đó là tỉ lệ thuận. Nếu kết quả giảm, đó là tỉ lệ nghịch.

Quy tắc tam suất được dùng để làm gì trong thực tế?

Cho việc chuyển đổi giá cả, công thức nấu ăn, tốc độ làm việc, mức tiêu thụ vật liệu hoặc tỉ lệ bản đồ — bất cứ khi nào bạn biết ba giá trị theo cùng một tỉ lệ và cần tìm giá trị thứ tư.