Danh pháp hóa học
Chọn tên đúng của hợp chất — bạn sẽ biết ngay câu trả lời có đúng không.
Một chủ đề kinh điển của hóa học phổ thông — danh pháp vô cơ với hệ thống Stock, hệ thống (tiền tố) và truyền thống. Công thức ngẫu nhiên, chấm điểm ngay, tính điểm theo thời gian thực.
Danh pháp Stock (chữ số La Mã)
Khi một nguyên tố có nhiều hơn một số oxi hóa có thể, số oxi hóa đó được ghi bằng chữ số La Mã trong ngoặc đơn ngay sau tên nguyên tố. Các nguyên tố có hóa trị cố định (natri, canxi, kali, kẽm...) không cần ghi số La Mã.
| Công thức | Tên (Stock) | Tên truyền thống |
|---|---|---|
| FeO | sắt(II) oxit | oxit sắt(II) |
| Fe2O3 | sắt(III) oxit | oxit sắt(III) |
| CuSO4 | đồng(II) sunfat | sunfat đồng |
| SnO2 | thiếc(IV) oxit | oxit thiếc |
Các loại hợp chất
Oxit — hợp chất của một nguyên tố với oxi, công thức chung XₙOᵧ. Oxi luôn có số oxi hóa −II.
Hiđroxit — chứa nhóm OH⁻ liên kết với kim loại, công thức chung M(OH)ₙ. Nhóm OH có số oxi hóa −I.
Axit — axit không có oxi (hiđraxit) mang hậu tố -hiđric (HCl = axit clohiđric); axit có oxi (oxiaxit) mang hậu tố tùy theo số oxi hóa của nguyên tố trung tâm (H2SO4 = axit sunfuric).
Muối — hình thành từ axit khi thay thế hiđro bằng kim loại; tên gọi theo gốc axit (clorua, sunfat, cacbonat, nitrat...).
Câu hỏi thường gặp
Danh pháp Stock hoạt động như thế nào?
Danh pháp Stock ghi số oxi hóa của nguyên tố bằng chữ số La Mã trong ngoặc đơn, chỉ khi nguyên tố đó có nhiều hơn một số oxi hóa có thể. Ví dụ: sắt(II) oxit (FeO) và sắt(III) oxit (Fe2O3). Các nguyên tố có hóa trị cố định như natri hay canxi thì không cần ghi số La Mã.
Danh pháp hệ thống (dùng tiền tố) là gì?
Dùng các tiền tố Hy Lạp (mono-, đi-, tri-, tetra-, penta-) để chỉ số nguyên tử của mỗi nguyên tố trong công thức. Ví dụ: CO2 là cacbon đioxit, N2O5 là đinitơ pentaoxit.
Oxit, hiđroxit, axit và muối khác nhau thế nào?
Oxit là hợp chất của một nguyên tố với oxi (ví dụ CaO). Hiđroxit chứa nhóm OH⁻ liên kết với kim loại (ví dụ Ca(OH)2). Axit giải phóng ion H⁺ trong dung dịch (ví dụ HCl là axit clohiđric). Muối hình thành khi thay thế hiđro của axit bằng kim loại (ví dụ CaCO3).
Tên gọi truyền thống (-ơ, -ic) có còn được dùng không?
Có, một số axit vẫn dùng cặp hậu tố -ơ (số oxi hóa thấp hơn) và -ic (số oxi hóa cao hơn) song song với danh pháp Stock trong sách giáo khoa — ví dụ axit sunfurơ (H2SO3) và axit sunfuric (H2SO4).