"Được" và "Bị"
Chọn từ đúng — bạn sẽ biết ngay câu trả lời có đúng không.
Một điểm ngữ pháp đặc trưng của tiếng Việt. Được dùng khi kết quả tích cực hoặc trung tính, bị dùng khi kết quả tiêu cực. Luyện tập với câu ví dụ thật.
Cách chọn giữa được và bị
Được dùng khi kết quả tích cực hoặc có lợi cho chủ thể — phần thưởng, lời mời, điều may mắn.
Bị dùng khi kết quả tiêu cực — hình phạt, thiệt hại, điều không mong muốn.
Kiểm tra nhanh
Điều này có tốt cho người/vật không? Có → ĐƯỢC.
Điều này có xấu, gây thiệt hại không? Có → BỊ.
Ví dụ
Anh ấy được thưởng vì làm việc chăm chỉ. (thưởng = tích cực = ĐƯỢC)
Anh ấy bị phạt vì đi làm muộn. (phạt = tiêu cực = BỊ)
Câu hỏi thường gặp
Được và bị khác nhau thế nào?
"Được" dùng khi kết quả trung tính hoặc có lợi cho chủ thể (khen thưởng, được mời, được nghỉ). "Bị" dùng khi kết quả tiêu cực (bị phạt, bị hỏng, bị ốm).
Làm sao nhận biết nhanh nên dùng được hay bị?
Tự hỏi: điều xảy ra có tốt/có lợi cho người/vật đó không? Nếu có, dùng "được". Nếu là điều xấu, thiệt hại hoặc không mong muốn, dùng "bị".
Có trường hợp nào cả hai đều được coi là đúng không?
Có, một số trường hợp phụ thuộc vào góc nhìn của người nói — ví dụ "được/bị gọi đi họp" tùy vào việc người nói coi đó là cơ hội hay gánh nặng. Nhưng phần lớn trường hợp trong đời sống hằng ngày có một lựa chọn rõ ràng hơn theo bản chất tích cực/tiêu cực của sự việc.
"Được" và "bị" có phải lúc nào cũng đi với động từ bị động không?
Thường thì có — chúng đứng trước động từ để tạo cấu trúc giống bị động trong tiếng Việt (ai đó tác động lên chủ thể). Nhưng không phải câu nào có "được/bị" cũng là câu bị động theo nghĩa ngữ pháp chặt chẽ; đây là đặc điểm riêng của tiếng Việt so với các ngôn ngữ châu Âu.