Pisownia ó/u
Wpisz ó albo u — natychmiastowa kontrola z wyjaśnieniem reguły.
Ó i u brzmią tak samo, więc ich pisowni nie da się rozpoznać ze słuchu. Klucz tkwi w wymienności — jeśli w innej formie wyrazu pojawia się o, piszemy ó.
Kiedy piszemy ó, a kiedy u?
ó — gdy wymienia się z o w innej formie wyrazu: wóz → wozu, nóż → noży, Bóg → boga, dwór → dworu. Także w końcówkach -ów, -ówka, -ówna oraz w wyrazach: córka, góra, który, skóra, pióro, ból.
u — we wszystkich pozostałych przypadkach, m.in. na początku wyrazu: ulica, ucho, usta; w końcówce -unek: ratunek, gatunek; w zapożyczeniach: muzyka, futbol.
Często zadawane pytania
Jak sprawdzić, czy pisać ó czy u?
Odmień wyraz lub utwórz pokrewne słowo. Jeśli pojawia się o, piszemy ó: wóz (bo wozu, wozić), nóż (bo noży), Bóg (bo boga). Jeśli nie ma wymienności z o, piszemy u.
Czy są wyjątki od reguły wymienności?
Tak. Niektóre wyrazy piszemy przez ó mimo braku wymienności — to tzw. ó niewymienne: córka, góra, który, skóra, pióro, ból, król. Te słowa trzeba po prostu zapamiętać.
Kiedy piszemy u na początku wyrazu?
Na początku wyrazu zawsze piszemy u: ulica, ucho, usta, uwaga, uczeń. Liter ó nie pisze się na początku wyrazu polskiego (z wyjątkiem obcych nazw własnych).